Je bent hier:

Het fenomeen 'de leeslijst'

Hoe ik mijn band met de Nederlandse literatuur verloor

Door: Elise Prins-Kleuskens

“Elise, waarom heb je het alleen maar over buitenlandse vrouwelijke auteurs?” Ja, dat is wel een goede vraag. Maand na maand vertel ik jullie over vrouwelijke auteurs die elk op hun eigen manier hebben gestreden voor hun positie. Waarom die tot nu toe allemaal uit andere landen dan Nederland afkomstig zijn? Tja, noem het gemakzucht. Ik ben namelijk het grootste deel van mijn lezende leven gewend om Engelstalige literatuur te lezen. “Waarom?” Goede vraag. Laat ik daar eens wat tijd aan besteden!

Waarom Engels?

Het is me wel eens eerder gevraagd. Waarom lees je zoveel Engels? Er zijn denk ik zelfs jaren geweest waarin ik uitsluitend Engels las. Ik heb me de reden destijds nooit afgevraagd. Nu terugdenkend kan ik het nog steeds niet met zekerheid zeggen, maar ik vermoed dat het te maken heeft gehad met mijn middelbare schooltijd.

Iedereen weet dat je voor de taalvakken boeken moet lezen op de middelbare school. Ik hoef ook niemand te vertellen over het fenomeen ‘lezen voor de lijst’ of ‘leeslijst’. Begin je al zuur te kijken? Dan ben je door dezelfde ervaring als ik gegaan. Of nou ja, een vergelijkbare waarschijnlijk.

In mijn vakkenpakket had ik vrijwel alle talen die mogelijk waren. Engels, Frans, Duits, zelfs Latijn en Grieks, en het onvermijdelijke Nederlands. Ik hield ook als kind van lezen, laten we dat even duidelijk stellen. Dus ik vond het lezen van boeken voor een schoolvak echt niet erg. Maar de keuze… O, de keuze… En dan heb ik het met name over de lijst voor het vak Nederlands. Kies maar. Helaas heb ik er geen bewaard uit die tijd, anders zou het pas écht smullen zijn geweest. Dus jullie moeten het stellen met mijn herinneringen.

Stel je even voor. De gemiddelde scholier was ik waarschijnlijk niet, maar toch. Mijn gemiddelde klasgenoot, niet erg belezen, maar wel een grote interesse in Harry Potter in die tijd. Dus niet bang om een dik boek te pakken. Wat zal het zijn geweest? 3e of 4e klas. Hoe oud ben je dan? Een puber van 15, 16 jaar? Waar mag je dan uit kiezen? Ik herinner me Maarten ‘t Hart, Hugo Claus, Gerard Reve, misschien W.F. Hermans. Och ja en Hella Haasse. Zij moest de vrouwelijke auteurs representeren. Een andere vrouwelijke auteur herinner ik me niet. Mannen, mannen, mannen. En oud, oud, oud.

Daar zit je dan, 15 jaar, eigenlijk wil je liever nog buiten spelen, maar je zit in je vrije tijd op de bank met Maarten ‘t Hart. Traumatisch.

En toen?

“Ben je toen gestopt met lezen?” Ik niet! Vele kinderen om mij heen wel, maar ik niet. Ik ben de grenzen op gaan zoeken. Deals gaan sluiten met de docent. In 6 VWO moest ik een scriptie schrijven voor Nederlands. Ik las in die tijd veel fantasy, onder andere de serie van Robert Jordan, Het Rad des Tijds, dikke pillen. Fantasy lezen, dat mocht niet. Bah, pulp! Ik zie het gezicht van mijn docent nog geforceerd betrekken, want eigenlijk was hij het er ook niet helemaal mee eens. Samen met die docent heb ik een mooi plannetje gesmeed. Ik ging magisch realisme lezen. Jawel, die stroming hebben we gehad binnen de Nederlandse en Belgische letteren! Ik verslond onder meer De trein der traagheid (1950) van Johan Daisne, nog altijd mijn all-time favourite, De kellner en de levenden (1949) van Simon Vestdijk en De komst van Joachim Stiller (1960) van Hubert Lampo. Stuk voor stuk oudjes, maar ik genoot! In mijn scriptie vergeleek ik het magisch realisme van die tijd met de fantasy van nu.

Maar toch…

Ja, maar toch… Toch ben ik in die 6 jaren VWO zodanig ontmoedigd geraakt dat ik langzaam meer en meer Engelstalig ging lezen. Die boeken voelden ‘frisser’ dan de vaak zware Nederlandse literatuur. Er leek meer ruimte voor andere invloeden. Er leek ook wel meer ruimte voor vrouwelijke auteurs.

Ik denk dat ik voor ik echt op Engelstalig overstapte nog wel een tussenstap heb gemaakt, namelijk de vertaalde literatuur. Dan las ik dus buitenlandse auteurs in het Nederlands. Toch het frisse, toch het minder zware, maar dan gemakkelijk in het Nederlands. Tot ik uiteindelijk voor mijn studie bijna alleen nog maar Engels en Duitse literatuur las en ik besloot fictie ook maar zoveel mogelijk in de originele taal te gaan lezen.

En nu dan?

Sinds vorig jaar ben ik weer wat meer aan het proberen ook eens een Nederlands boek te pakken. Ik weet eigenlijk helemaal niet wat er in de afgelopen 10 of 20 jaar in de Nederlandse boekenwereld gebeurd is. Wie zijn dé bekende Nederlandse schrijvers? Ik heb geen idee. Langzaam ga ik nu dus weer die Nederlandse boekenmarkt verkennen. Wat lezen we nu eigenlijk graag in Nederland? En hoe zit het dan met de vrouwelijke auteur?

De komende maanden zal ik dus Nederlandse en Vlaamse vrouwelijke auteurs gaan introduceren. Niet alleen interessant voor jullie, maar zeker ook voor mezelf.

Elise Prins-Kleuskens voor Feelgoodboeken.nl

LEES DE HELE BLOGSERIE:

Beatrix Potter
Elizabeth Barrett Browning
Violet Paget
Louisa May Alcott
Edith Cooper & Katharine Bradley (Michael Field)
Aurore Dupin (George Sand)
Mary Ann Evans (George Eliot)
Jane Austen
Mary Shelley (Frankenstein)
Mary Astell
De gezusters Brönte
Mary Wollstonecraft

1 reactie

Comments are closed.