Je bent hier:

Mary Ann Evans, of toch George Eliot?

Mary Ann Evans

Door: Elise Prins-Kleuskens

2020 is voorbij, maar niet getreurd! Ik ga gewoon verder met mijn reeks over vrouwelijke auteurs. Even samenvatten. Mary Astell, Jane Austen en Mary Shelley publiceerden hun boeken anoniem. Shelley’s moeder Mary Wollstonecraft was stoerder en publiceerde onder haar eigen naam, met alle gevolgen van dien. En dan hadden we nog de zusjes Brontë, die voor mannennamen kozen.

Mannennamen, ja, dat lijkt wel veilig. Vandaag heb ik een schrijfster voor jullie die over het algemeen beter bekend is onder haar mannelijke pseudoniem. Mary Ann Evans. Zegt die naam je iets? Nee? En de naam George Eliot dan? Ja, rinkelt er een belletje? Ik denk dat Evans’ bekendste boek Middlemarch zal zijn. Dit schreef ze dus als George Eliot. “Aahhh,” hoor ik je denken. “Ja, dat ken ik wel!”

Uit: The works of George Eliot, Vol 18, The Jenson Society, NY, 1910

Wie was Mary Ann Evans en waarom koos ze voor een mannennaam?

Evans werd geboren in 1819 in Engeland. Haar vader, Robert Evans, was de rentmeester van het landgoed Arbury Hall. Haar moeder, Christiana Pearson, was de dochter van een lokale molenaar. Mary Ann Evans had een oudere halfbroer en halfzus uit het eerdere huwelijk van haar vader. Daarnaast had ze een oudere broer en zus en twee jongere broertjes, een tweeling, die helaas enkele dagen na hun geboorte overleden.

Evans hield van lezen en was ook behoorlijk intelligent. Mooi, dat was ze niet, aldus anderen. Ze had dan ook geen enorme kans op een huwelijk. Dit bracht haar vader ertoe om geld te stoppen in de educatie van het meisje, wat in die tijd helemaal niet zo normaal was. Ze ging naar verschillende kostscholen totdat haar moeder overleed toen ze 16 jaar oud was. Ze kwam naar huis om de huishoudelijke taken op zich te nemen. Daarna was ze aangewezen op zelfstandige studie in de bibliotheek, die gelukkig voor haar toegankelijk was.

Evans begon haar carrière met het vertalen van theologische werken, zoals The Life of Jesus, Critically Examined (1846) van David Strauss en The Essence of Christianity (1854) van Ludwig Feuerbach. Beide boeken vertaalde ze vanuit het Duits naar het Engels en beide boeken waren in Engeland met haar Anglicaanse traditie controversieel. Daar trok Evans zich niets van aan.

In 1850 vatte Evans het plan op om officieel schrijfster te worden. Een jaar later ontmoette ze George Henry Lewes. Hij was al getrouwd, maar gelukkig voor Evans betrof dit een open relatie. En zo kwam het dat ze samen gingen wonen. Het stel wilde hun relatie niet geheimhouden en dus veranderde zij haar naam in Mary Ann Evans Lewes. Dit was in die tijd uniek, want hoewel buitenechtelijke relaties veel voorkwamen, in de openbaarheid zag je ze eigenlijk nooit.

In 1856 verscheen het manifest Silly Novels by Lady Novelists, waarin Evans kritiek uitte op de triviale en zelfs ridicule plots die in romans van vrouwen voorkwamen. Dat was het moment waarop ze een pseudoniem aan nam. Ze koos voor George Eliot. George, vanwege de naam van haar partner, en Eliot, omdat het “a good mouth-filling, easily pronounced word” was, volgens haar biograaf. Of ze de naam koos om haar sekse te verhullen? Ik weet het niet zo zeker. Op mij komt ze over als een pittige tante die met beide benen op de grond stond. Daarnaast was ze als geleerde al bekend onder haar eigen naam.

De werken van George Eliot

Scenes of Clerical Life (1857) is Evans’ eerste boek als George Eliot. Het is een verhalenbundel bestaande uit drie verhalen die zich afspelen over een periode van 50 jaar aan het einde van de 18e een het begin van de 19e eeuw. In de verhalen staan Anglicaanse priesters centraal en behandelt Evans onderwerpen als religieuze reformatie, alcoholisme en huiselijk geweld. Haar tweede boek Adam Bede (1859) is haar eerste roman. Dit boek gaat over timmerman Adam Bede die graag wil trouwen met zijn meisje Hetty Sorel, maar een Hetty vindt dat ze beter kan krijgen en valt voor Captain Arthur Donnithorne. Ze raakt zwanger van hem zonder getrouwd te zijn. In haar wanhoop laat ze het kind achter in het veld waar ze bevallen is. Wanneer ze tot inkeer komt is het te laat. Het kind is al overleden. Een aanklacht voor moord volgt.

Het boek was een enorm succes wat speculatie opriep over wie George Eliot zou zijn. Een man ging zelfs met haar faam aan de haal en beweerde dat hij het was. Dat gaf de doorslag voor Evans om bekend te maken dat zij achter de naam George Eliot zat. Ondanks dat het persoonlijke leven van deze ongetrouwde vrouw de lezers schokte, verminderde het haar populariteit niet.

Na Adam Bede schreef Evans 15 jaar lang romans, waaronder Middlemarch (1871-1872) en Daniel Deronda (1876). In Middlemarch wordt het verhaal verteld van de inwoners van het fictieve dorp Middlemarch, waarin thema’s als de positie van de vrouw, religie en idealisme centraal staan. Daniel Deronda is het laatste boek dat Evans schreef. Het gaat over de zoektocht naar liefde en de ware identiteit.

De dood van haar levenspartner

Evans’ geliefde Lewes overleed in 1878. Samen met John Walter Cross rondde ze Lewes’ laatste werk, Life and Mind, af. Ze ontdekte in Cross een nieuwe partner en stapte zelfs met hem in het huwelijksbootje in 1880. Opnieuw veranderde haar naam. Mary Ann Cross heette ze nu. En groot gelijk heeft ze. Want… What’s in a name?

Niet veel later dat jaar kwam Evans’ helaas te overlijden aan de combinatie van een keelontsteking en nierziekte. Gelukkig is ze niet vergeten. Ook nu nog worden haar boeken gelezen. Daarnaast zijn enkele van haar werken één of zelfs meerdere keren verfilmd.

Elise Prins-Kleuskens voor Feelgoodboeken.nl

LEES DE HELE BLOGSERIE:

Beatrix Potter
Elizabeth Barrett Browning
Violet Paget
Louisa May Alcott
Edith Cooper & Katharine Bradley (Michael Field)
Aurore Dupin (George Sand)
Mary Ann Evans (George Eliot)
Jane Austen
Mary Shelley (Frankenstein)
Mary Astell
De gezusters Brönte
Mary Wollstonecraft

1 reactie

Comments are closed.