Je bent hier:

Mary Astell, de anonieme protofeministe

Mary Astell

Door: Elise Prins-Kleuskens

 

Ook de afgelopen weken was het weer raak. Ditmaal was er ophef rond de Boekenbon Literatuurprijs. De jury bestaat dit jaar uit 5 personen. Vier mannen en één vrouw. Eigenlijk hadden het twee vrouwen moeten zijn, naast die vier mannen. Maar ja, die vrouw had het te druk en dus viel ze weg. Vervanging? Nee joh, niet nodig. Dus nog één vrouw over…

Op de shortlist die onlangs bekend is gemaakt staan ook vier mannen en één vrouw. Wellicht weerspiegelt dit de samenstelling van de jury? Het gaat om het boek. Ja, dat begrijpen wij. Met zoveel vrouwelijke schrijvers kan het toch niet zo zijn dat zij significant slechter werk leveren?

Wellicht is het zo’n gek idee nog niet: anoniem publiceren. Geen auteursnaam op de cover, geen foto op de achterflap, niets wat ons zou kunnen beïnvloeden. Alleen de lezer en de tekst. Wie gaat dit experiment organiseren?

Het lijkt me dan ook goed om in dit artikel een vrouwelijke auteur te introduceren die anoniem publiceerde.

 

Portret: ©CreativeCommons, https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/

 

Mary Astell, de protofeministe

Mary Astell wordt tegenwoordig omschreven als een protofeminist. Ze was al actief voor  het feminisme als beweging ontstond doordat ze zich inzette voor scholing en ontwikkeling van vrouwen.

Astell werd in 1666 geboren in Newcastle upon Tyne, in Engeland. Als meisje had ze officieel geen recht op scholing, toch onderwees haar oom haar buiten school om. Bij het overlijden van Astells vader, toen zij nog maar twaalf jaar oud was, was ze samen met haar moeder aangewezen op een tante. De erfenis van vader ging immers naar zijn zoon en zijn verdere ontwikkeling.

Tien jaar later kwamen zowel haar moeder als haar tante te overlijden. Astell verhuisde naar Londen, waar zij in contact kwam met een groep literaire en zelfs invloedrijke vrouwen. Met de hulp van deze groep kreeg Astell het voor elkaar om haar werk gepubliceerd te krijgen.


Door een liefhebber van haar sekse

Astell was een van de eerste vrouwen die van mening was dat vrouwen net zo rationeel konden denken als mannen en dat zij dus net zo goed opgeleid zouden moeten worden. Zo schreef Astell als eerste Serious Proposal to the Ladies for the Advancement of their True and Greatest Interest. Haar identiteit maakte ze niet bekend. Ze noteerde enkel: “By a Lover of her Sex.”

In Some Reflections upon Marriage schreef Astell vervolgens dat een huwelijk gebaseerd zou moeten zijn op een goede vriendschap, dat een vrouw een man zou moeten hebben met verstand, die een deugdelijk leven leidt en die haar als zijn gelijke zou zien.

Een aantal jaar later verdween Astell min of meer van de radar. Ze werd het hoofd van een armenschool voor meisjes, dat met hulp van onder andere de rijke Lady Catherine Jones was opgezet. Haar laatste jaren bracht Astell door met Lady Jones. In 1731 overleed Astell aan de gevolgen van borstkanker.


God wilde dat een vrouw na zou denken

Een mooi citaat van Astell is: “If God had not intended that Women shou’d use their Reason, He wou’d not have given them any, ‘for He does nothing in vain.” Dat zou je kunnen vertalen als:  “Als God niet gewild had dat vrouwen hun verstand gebruikten, had Hij het hen niet gegeven, want Hij doet niets zonder reden.” God was van groot belang in Astells leven. Met de secularisatie van tegenwoordig heeft God een veel minder grote rol in de samenleving. Toch blijft Astells uitspraak krachtig. Waarom zou een vrouw inderdaad beschikken over gezond verstand wanneer zij dat niet zou mogen gebruiken?

 

Elise Prins-Kleuskens voor Feelgoodboeken.nl