Je bent hier:

De eerste feminist

De eerste feminist

Door: Elise Prins-Kleuskens

Onlangs werd ik geattendeerd op een vernieuwde versie van de literaire canon. Deze Canon van de Nederlandstalige Literatuur werd in 2015 opgesteld door de Koninklijke Academie voor Nederlandse Taal en Letteren. Benieuwd naar wat er dan in die vijf jaar veranderd was, besloot ik de canon te bekijken. Stuk voor stuk grote en bekende literaire werken, voornamelijk door – je raadt het al – mannelijke auteurs geschreven. Ik besloot even in de gauwigheid de vrouwelijke auteurs te tellen. Het waren er slechts vier. Vier! Dat is dus nog iets waar ik de nodige blogs aan zal moeten wijden!

Nu eerst terug naar de geschiedenis waar we mee bezig waren. Vorige maand vertelde ik je over de zusjes Brontë. Deze maand is het de beurt aan feministe van het eerste uur: Mary Wollstonecraft.

 

 

Een hyena in petticoats

Mary werd geboren in 1759. Ze was de dochter van een zakdoekwever, die niet zo best met geld om kon gaan en daarnaast losse handjes en een aardige drankzucht gehad scheen te hebben. Mary was de oudste dochter van het gezin. Al op jonge leeftijd merkte ze op dat er een verschil was tussen haar en haar oudere broer, tussen jongens en meisjes. Zo mocht haar oudere broer naar school en bleef Mary thuis, al leerde ze wel lezen en schrijven. Ook toen vader overleed, kwam het grote verschil weer tevoorschijn. Haar oudste broer kreeg de gehele erfenis, zij en haar zusjes kregen helemaal niets.

Mary droomde ervan om een zelfstandig bestaan te leiden. Trouwen? Liever niet! Ze werd gezelschapsdame bij een rijke oudere vrouw totdat haar moeder ernstig ziek werd. Tot de dood van moeder zou Mary voor haar zorgen. Ze hield ook een oogje op haar zusjes. Een van haar zusjes werd niet goed behandeld door haar man. Prompt nam Mary het heft in handen en nam haar zusje mee om haar onder een valse naam in veiligheid te brengen. Zo trotseerde Mary keer op keer de heersende morele code.

In haar leven heeft Mary drie relaties gehad: met kunstschilder Fuseli, totdat hij trouwde met een ander, met de Amerikaanse legerkapitein Imlay, totdat ook hij er met een ander vandoor ging, en uiteindelijk met filosoof en schrijver William Godwin. Met Godwin besloot ze te trouwen toen ze in verwachting bleek te zijn. Mary had heus wel door dat het leven van een ongehuwde vrouw met kinderen pas écht ondoenlijk zou worden in die tijd. Met Godwin kreeg ze een dochter, Mary Wollstonecraft Godwin, die later Mary Shelley zou gaan heten en wereldberoemd zou worden met haar boek Frankenstein.

 

 

Wollstonecraft als schrijfster

In 1788 publiceerde Wollstonecraft haar eerste roman: Mary, A Fiction. De hoofdpersoon in dit boek, ook genaamd Mary, wordt gedwongen een liefdeloos huwelijk aan te gaan. Om toch aan haar trekken te komen, heeft ze twee buitenechtelijke affaires, eentje met een vrouw en eentje met een man. Postuum werd in 1798 ook Wollstonecrafts tweede roman uitgegeven: Maria: or The Wrongs of Woman. Dit boek gaat over een vrouw die door haar man wordt opgesloten in een gekkenhuis. Ook deze vrouw begint een buitenechtelijke relatie, ditmaal met een andere bewoner, en een vriendschap met een van de bewakers.

In 1790 publiceerde Wollstonecraft het pamflet A Vindication of the Rights of Men, een reactie op Edmund Burkes Reflections on the Revolution in France, dat de constitutionele monarchie, aristocratie en de Anglicaanse Kerk verdedigde. In haar pamflet viel Wollstonecraft de aristocratie aan en pleitte zij voor een republiek. Twee jaar later bracht Wollstonecraft een van de eerste feministische werken ter wereld uit: A Vindication of the Rights of Woman (Pleidooi voor de rechten van de vrouw).

 

 

Haar nalatenschap leeft voort

Enkele dagen na de geboorte van dochter Mary overleed moeder Mary aan complicaties die opgetreden waren bij de bevalling. Vervroegd kwam er een eind aan Mary’s kruistocht. Was alles voor niets geweest? Totaal gebroken liet zij haar man Godwin achter, die nog in hetzelfde jaar een eerbetoon aan zijn overleden vrouw publiceerde: Memoirs of the Author of A Vindication of the Rights of Woman. Het conservatieve Engeland viel over Mary’s onconventionele leven en gedachtegoed. Schrijver Horace Walpole ging zelfs zo ver haar ‘filosoferend serpent’ en ‘hyena in petticoats’ te noemen. Gelukkig kreeg dochter Mary bij haar geboorte iets van de kracht van haar moeder mee, waardoor ook zij een belangrijke stem in de geschiedenis van de vrouwelijke auteur zou krijgen. Daarover volgende maand meer!

 

Elise Prins-Kleuskens voor Feelgoodboeken.nl

1 reactie

Comments are closed.